ความหมายชีวิตคืออะไร สำหรับพวกเขา — และสำหรับเรา

ภาพนี้เริ่มจากคำถามง่ายมากคำถามหนึ่ง

“ความหมายชีวิตคืออะไร?”

เป็นคำถามที่มนุษย์ถามกันมาตลอดหลายพันปี และน่าสนใจตรงที่เราไม่เคยมีคำตอบเดียวที่ทุกคนเห็นตรงกัน

บางคนคิดว่าชีวิตมีความหมายเมื่อเราได้พัฒนาตัวเอง

บางคนมองว่าความหมายอยู่ที่ความรัก

บางคนอยู่กับการเรียนรู้

บางคนอยู่กับการสร้างสิ่งใหม่

บางคนอยู่กับการช่วยเหลือคนอื่น

บางคนอยู่กับการตั้งคำถาม

และบางคนอาจรู้สึกว่า แค่ได้ใช้ชีวิตในแบบที่ตัวเองเชื่อก็เพียงพอแล้ว

ภาพนี้เราเลยลองเอาคนจากต่างยุค ต่างวัฒนธรรม ต่างอาชีพ และต่างประสบการณ์ มาอยู่ในหน้าเดียวกัน

มีทั้งนักปรัชญา

ศิลปิน

นักวิทยาศาสตร์

นักเขียน

นักเคลื่อนไหว

นักธุรกิจ

นักดนตรี

และคนที่ใช้ชีวิตทำงานเพื่อมนุษย์หรือธรรมชาติในรูปแบบต่าง ๆ

แล้วลองตั้งคำถามเดียวกันว่า

ถ้าคนเหล่านี้ต้องตอบว่า “ความหมายชีวิตคืออะไร” เขาอาจตอบว่าอะไร

ตรงนี้ต้องบอกก่อนว่า ข้อความในภาพเป็นการตีความเชิงสร้างสรรค์จากแนวคิด ชีวิต และสิ่งที่คนเหล่านี้เป็นตัวแทน ไม่ได้ตั้งใจให้เข้าใจว่าเป็นคำพูดอ้างตรงทางประวัติศาสตร์ของทุกคน

เพราะจุดสำคัญของภาพไม่ได้อยู่ที่ว่า

ใครพูดประโยคไหนเป๊ะ ๆ

แต่อยู่ที่ว่า

ทำไมคนแต่ละคนถึงอาจมองความหมายของชีวิตไม่เหมือนกัน

อย่าง Confucius เราอาจนึกถึงเรื่องการพัฒนาตัวเองและการอยู่ร่วมกับผู้อื่น

Rumi ทำให้เรานึกถึงความรักและการเดินทางกลับเข้าไปข้างในตัวเอง

Leonardo da Vinci ทำให้เรานึกถึงความอยากรู้ อยากเรียน และการมองโลกเหมือนมีบางอย่างให้ค้นพบตลอดเวลา

Ada Lovelace ทำให้เราเห็นความเป็นไปได้ของสิ่งที่ยังไม่มีอยู่จริง

Einstein ทำให้เรานึกถึงการตั้งคำถาม

Frida Kahlo ทำให้เรานึกถึงการเปลี่ยนความเจ็บปวดให้กลายเป็นบางอย่างที่มีตัวตน

Saint-Exupéry ทำให้เรานึกถึงสิ่งที่สายตาอาจมองไม่เห็น แต่เรารับรู้มันได้ด้วยความรู้สึก

Jane Goodall ทำให้เราเห็นว่ามนุษย์ไม่ได้แยกขาดจากธรรมชาติและสิ่งมีชีวิตอื่น

ส่วนคนรุ่นใหม่อย่าง Malala, Greta หรือ RM ก็มีคำถามของยุคตัวเองอีกแบบหนึ่ง

ทั้งเรื่องการศึกษา

อนาคตของโลก

การค้นหาตัวเอง

หรือการพยายามมีชีวิตอยู่ในโลกที่เสียงของคนอื่นดังมากจนบางครั้งเราลืมฟังเสียงของตัวเอง

สิ่งที่เราชอบที่สุดในภาพนี้คือ

ไม่มีคำตอบไหนที่ต้องชนะกัน

เราไม่จำเป็นต้องตัดสินว่า

ชีวิตที่มีความหมายต้องเป็นชีวิตที่ช่วยเหลือคนอื่นเท่านั้น

หรือชีวิตที่มีความหมายต้องสร้างผลงานยิ่งใหญ่

ต้องเปลี่ยนโลก

ต้องมีครอบครัว

ต้องมีเงิน

ต้องมีชื่อเสียง

หรือต้องค้นพบ “ภารกิจของชีวิต” บางอย่าง

บางทีคนธรรมดาคนหนึ่งอาจมีชีวิตที่มีความหมายมาก เพียงเพราะเขาได้ใช้ชีวิตกับคนที่รัก

ใครอีกคนอาจพบมันจากการสร้างงาน

อีกคนพบจากการเลี้ยงลูก

อีกคนจากการดูแลสัตว์

อีกคนจากการเดินทาง

อีกคนจากการเรียนรู้เรื่องหนึ่งไปตลอดชีวิต

หรือบางคนอาจใช้เวลาหลายสิบปีโดยยังตอบไม่ได้เลยว่า

ชีวิตของตัวเองมีความหมายว่าอะไร

แล้วเราว่านั่นก็ไม่ได้ผิด

เพราะปัญหาหนึ่งของคำว่า “ความหมายชีวิต” คือเราชอบคิดว่ามันต้องเป็นคำตอบใหญ่โต

เหมือนวันหนึ่งเราจะนั่งอยู่เฉย ๆ แล้วอยู่ ๆ เข้าใจทุกอย่างขึ้นมาว่า

อ๋อ นี่แหละเหตุผลที่เราเกิดมา

แต่ชีวิตจริงอาจไม่ทำงานแบบนั้น

บางทีความหมายไม่ได้มาเป็นคำตอบหนึ่งประโยค

มันอาจกระจัดกระจายอยู่ตามช่วงต่าง ๆ ของชีวิต

ตอนอายุ 20 เราอาจคิดว่าความหมายคือการประสบความสำเร็จ

ตอนอายุ 30 อาจกลายเป็นความมั่นคง

ตอนอายุ 40 อาจเป็นการมีเวลาของตัวเอง

อีกสิบปีต่อมา เราอาจพบว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดกลับเป็นการมีใครบางคนอยู่ข้าง ๆ

คำตอบเปลี่ยนได้

เพราะเราก็เปลี่ยน

มีอีกอย่างที่เราคิดว่าน่าสนใจคือ

บางทีเราไม่ได้ต้อง “ค้นหา” ความหมายของชีวิตด้วยซ้ำ

เราอาจเป็นคน “สร้าง” มันขึ้นมาเอง

ถ้าวันนี้เราตัดสินใจว่าการวาดภาพมีความหมายกับเรา

มันก็มีความหมาย

ถ้าเราเลือกว่าการดูแลใครบางคนสำคัญกับเรา

มันก็สำคัญ

ถ้าเรารู้สึกว่าการได้มีชีวิตสงบ ๆ มีบ้านเล็ก ๆ ปลูกต้นไม้ และไม่ต้องเป็นคนสำคัญของโลกคือชีวิตที่เราอยากใช้

นั่นก็เป็นคำตอบหนึ่งได้เหมือนกัน

ไม่จำเป็นต้องขออนุญาตใคร

และไม่จำเป็นต้องให้ทุกคนเห็นด้วย

เราชอบเอาคนที่มีชีวิตต่างกันมาก ๆ มาอยู่ในภาพเดียวกัน เพราะพอวางทุกคนไว้ข้างกันแล้ว เราจะเห็นชัดขึ้นว่า

คนคนหนึ่งอาจใช้ชีวิตเพื่อความรู้

อีกคนเพื่อศิลปะ

อีกคนเพื่ออิสรภาพ

อีกคนเพื่อคนอื่น

อีกคนเพื่อสิ่งแวดล้อม

แต่ทั้งหมดก็ยังเป็นมนุษย์ที่กำลังพยายามตอบคำถามเดียวกัน

“ฉันจะใช้เวลาที่มีอยู่นี้ไปกับอะไร”

บางทีนี่อาจเป็นคำถามที่จับต้องได้มากกว่า

แทนที่จะถามว่า

“ความหมายชีวิตคืออะไร”

เราอาจถามว่า

“อะไรคือสิ่งที่เรายอมใช้เวลาชีวิตของเราให้กับมัน”

เพราะเวลาเป็นสิ่งหนึ่งที่เราคืนไม่ได้

และสิ่งที่เราเลือกเอาเวลาไปแลก

อาจกำลังตอบคำถามเรื่องความหมายชีวิตของเราอยู่แล้ว โดยที่เราไม่รู้ตัว

สุดท้ายเราก็เลยรู้สึกว่า

ความหมายชีวิตอาจไม่ใช่สิ่งที่เราต้องหาให้เจอในครั้งเดียว

มันอาจเป็นสิ่งที่เราเลือกสร้างขึ้นใหม่ได้ทุกวัน

วันนี้ความหมายของเราอาจเป็นงาน

พรุ่งนี้อาจเป็นคนคนหนึ่ง

อีกวันอาจเป็นการพัก

หรือบางวัน ความหมายของชีวิตอาจเป็นเพียง

การยังอยากตื่นขึ้นมา แล้วดูว่าวันนี้จะมีอะไรเกิดขึ้นต่อ

แค่นั้นก็ได้