Character Building Technique — การสร้างตัวละครให้มีชีวิต จาก Novel Writing Workshop ของ Steve Alcorn
Character Building Technique — การสร้างตัวละครให้มีชีวิต จาก Novel Writing Workshop ของ Steve Alcorn
Character Building Technique — การสร้างตัวละครให้มีชีวิต จาก Novel Writing Workshop ของ Steve Alcorn
วันนี้เราอยากเขียนเรื่อง Character Building Technique หรือเทคนิคการสร้างตัวละคร จาก Novel Writing Workshop ของ Steve Alcorn ซึ่งเป็นแนวทางที่เราเอามาใช้เวลาสร้างตัวละครของตัวเองด้วย
สิ่งที่เราชอบในวิธีคิดนี้คือ มันไม่ได้เริ่มจากคำถามว่า
“ตัวละครหน้าตาเป็นยังไง?”
แต่มันเริ่มจากคำถามที่สำคัญกว่า เช่น
เขาคือใคร
ต้องการอะไร
กลัวอะไร
อะไรทำให้เขากลายเป็นคนแบบนี้
และเมื่อเรื่องจบลง เขาจะเปลี่ยนไปอย่างไร
แน่นอนว่าสิ่งต่าง ๆ ในเวิร์กชอปเป็น เครื่องมือสำหรับนักเขียน ไม่ใช่กฎตายตัว เราสามารถแหกกฎได้หมด ถ้ารู้ว่าเรากำลังแหกมันไปเพื่ออะไร
และสำหรับเรา Character Building ที่ดีไม่ได้จบตรงที่เราสร้าง “ประวัติ” ของตัวละครได้ละเอียด
แต่มันต้องไปถึงจุดที่ว่า
พอโยนตัวละครนี้เข้าไปในสถานการณ์หนึ่ง เราสามารถเดาได้ว่าเขาจะเลือกอะไร และรู้ด้วยว่าทำไมเขาถึงเลือกแบบนั้น
ตรงนี้แหละที่ตัวละครเริ่มมีชีวิตจริง ๆ
เพศ
เพศของตัวละครมีผลต่อประสบการณ์ที่เขามีกับโลก รวมถึงวิธีที่ผู้อ่านเชื่อมโยงกับตัวละคร
ในเวิร์กชอปมีการยกตัวอย่างเรื่องแนว Romance และ Romantic Comedy เพื่ออธิบายว่ากลุ่มผู้อ่านและมุมมองของตัวละครอาจมีผลต่อการเลือก protagonist อย่างไร
แต่สิ่งสำคัญกว่าการใช้สูตรว่า “แนวนี้ต้องเป็นชายหรือหญิง” คือ
เราต้องรู้ว่าทำไมตัวละครนี้จึงเป็นคนที่เหมาะที่สุดที่จะพาคนอ่านเข้าไปในเรื่องนี้
ใน Seraphim Torus ตัวเอกของเราเป็นผู้หญิง คือ ไกอา
อายุ
เด็กอายุ 9 ขวบมองโลกไม่เหมือนคนอายุ 18
คนอายุ 18 ก็มองโลกไม่เหมือนคนอายุ 30
เพราะฉะนั้นอายุไม่ได้มีผลแค่รูปร่างหน้าตา แต่มีผลต่อภาษา ประสบการณ์ วิธีคิด ความกลัว ความมั่นใจ และสิ่งที่ตัวละครมองว่าสำคัญ
ถ้าเรื่องถูกเล่าผ่านตัวละครนั้นด้วยแล้ว น้ำเสียงในการเล่าเรื่องก็ยิ่งต้องสัมพันธ์กับอายุและประสบการณ์ของเขา
ไกอาในเรื่องของเราอายุ 18 ปี
ดังนั้นเวลาที่เธอตัดสินใจผิด พลาด กลัว หรือไม่มั่นใจ เราก็ต้องถามด้วยว่า
นี่คือพฤติกรรมที่สมเหตุสมผลสำหรับคนอายุ 18 ที่ผ่านชีวิตแบบไกอามาหรือเปล่า
ไม่ใช่ให้เธอคิดเหมือนนักเขียนวัยผู้ใหญ่เพียงเพราะคนเขียนรู้มากกว่าเธอ
เป้าหมายของตัวละคร
ตัวละครต้องการอะไร?
เป้าหมายอาจเล็กมาก เช่น
“ฉันต้องไปถอนเงินจากธนาคารให้ทัน”
หรือเป็นเป้าหมายใหญ่ระดับทั้งเรื่อง เช่น
“ฉันต้องเอาชีวิตรอดจากคนที่กำลังตามล่า”
เป้าหมายทำให้ตัวละครเคลื่อนที่
เมื่อมีเป้าหมาย เราก็สร้างอุปสรรคได้
เมื่อมีอุปสรรค เราก็เกิด Conflict
และเมื่อมี Conflict เรื่องก็เริ่มเดิน
เป้าหมายสำคัญของไกอาในช่วงหนึ่งของ Seraphim Torus คือ
เอาตัวรอดจากการตามล่าของ Torus
แต่ตรงนี้เราชอบแยกเพิ่มอีกอย่างหนึ่ง คือ
สิ่งที่ตัวละคร “อยากได้” กับสิ่งที่ตัวละคร “จำเป็นต้องเรียนรู้” อาจไม่ใช่อย่างเดียวกัน
ไกอาอาจ อยากรอด
แต่นอกจากการรอด เธออาจจำเป็นต้องเรียนรู้ว่า
ตัวเองสามารถตัดสินใจด้วยตัวเองได้
อันแรกคือเป้าหมายที่ผลัก Plot
อันหลังคือสิ่งที่ผลัก Character Arc
และเวลาสองอย่างนี้เชื่อมกัน เรื่องจะเริ่มมีน้ำหนักมากขึ้น
จุดอ่อน
ตัวละครที่ทำได้ทุกอย่าง เก่งทุกอย่าง และไม่มีอะไรทำให้ลำบาก มักสร้างความขัดแย้งได้ยาก
เพราะฉะนั้นตัวละครควรมีสิ่งที่เขายังรับมือไม่ได้
สำหรับไกอา จุดอ่อนสำคัญคือ
ความไม่มั่นใจในตัวเอง
และจุดอ่อนนี้ไม่ได้อยู่เฉย ๆ แต่ควรส่งผลต่อการตัดสินใจของเธอ และท้ายที่สุดต้องกลายเป็นสิ่งที่เรื่องบังคับให้เธอเผชิญ
นี่แหละที่ทำให้ Weakness เชื่อมกับ Character Arc
ถ้าเราเขียนใน Character Sheet ว่า
“ไกอาไม่มั่นใจในตัวเอง”
แต่ตลอดทั้งเรื่องเธอตัดสินใจทุกอย่างได้อย่างเด็ดขาดโดยไม่ลังเลเลย
แปลว่าเราเขียนจุดอ่อนไว้เฉย ๆ แต่ไม่ได้ใช้มันสร้างเรื่อง
จุดอ่อนที่ดีควร สร้างปัญหาให้ตัวละครจริง
Backstory
Backstory คือสิ่งที่เกิดขึ้นก่อนที่เรื่องหลักจะเริ่ม
มันตอบคำถามว่า
“อะไรทำให้คนคนนี้กลายมาเป็นคนแบบที่เราเห็นอยู่ตอนนี้?”
วิธีที่เขาถูกเลี้ยงดู
ความสัมพันธ์กับพ่อแม่
เหตุการณ์ในวัยเด็ก
สิ่งที่เคยสูญเสีย
ความสำเร็จ
ความล้มเหลว
ความกลัว
ทั้งหมดสามารถกลายเป็นต้นกำเนิดของพฤติกรรมในปัจจุบัน
สำหรับไกอา เราวางปมหลายอย่างไว้
เธอกลัวเลือด
กลัวความเจ็บปวด
และไม่มั่นใจในตัวเอง
ปู่ของเธอเป็นหมอ และมีความคาดหวังว่าเธอควรเดินไปในเส้นทางเดียวกัน
จนถึงช่วงมัธยมปลาย เมื่อเธอต้องผ่าหัวใจหมูในชั้นเรียน เธอกลับรู้สึกสะอิดสะเอียน และภาพหมูถูกเชือดจากสารคดีที่เคยดูย้อนกลับมาในหัวอย่างชัดเจน
ไกอายังชอบอ่านข่าว โดยเฉพาะข่าวอาชญากรรม เธอจึงค่อนข้างระแวดระวังตัว กลัวการบาดเจ็บ และคิดถึงภัยที่อาจเกิดขึ้นอยู่เสมอ
ในขณะเดียวกัน พ่อแม่ก็เลี้ยงเธอในลักษณะที่ควบคุมหลายอย่างและไม่ค่อยปล่อยให้เธอตัดสินใจเอง
สิ่งเหล่านี้ค่อย ๆ รวมกันกลายเป็น
ไกอาที่เราเห็นตอนอายุ 18
Backstory ที่ดีจึงไม่ได้มีไว้เพียงทำประวัติตัวละครให้ยาว
มันควรตอบให้ได้ว่า
“อดีตของเขากำลังทำอะไรกับปัจจุบันของเขา?”
ถ้าข้อมูลในอดีตไม่มีผลต่อพฤติกรรม ความสัมพันธ์ ความกลัว หรือการตัดสินใจเลย เราอาจไม่จำเป็นต้องเอามันออกมาเล่าให้คนอ่านรู้ทั้งหมดก็ได้
ลักษณะทางกายภาพ
นี่เป็นส่วนที่นักเขียนหลายคนใช้เวลาคิดเยอะมาก
สีผม
สีตา
ส่วนสูง
เสื้อผ้า
รูปหน้า
แต่ในงานเขียน เราไม่จำเป็นต้องบรรยายทุกอย่าง
ผู้อ่านจำนวนมากจะสร้างภาพของตัวละครขึ้นมาเองจากข้อมูลที่เราให้
ดังนั้นถ้าเรื่องไม่ได้จำเป็นต้องรู้ว่าตัวละครมีจมูกกว้างกี่เซนติเมตร เราก็ไม่จำเป็นต้องใส่
บางครั้งรายละเอียดไม่กี่อย่างที่มีความหมายกับเรื่อง ทำงานได้ดีกว่าคำบรรยายตั้งแต่หัวจรดเท้า
และรายละเอียดทางกายภาพจะน่าสนใจขึ้นอีก ถ้ามันไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อความสวย
เช่น
รอยแผลที่ทำให้ตัวละครไม่กล้ามองกระจก
ผมที่ถูกตัดสั้นเพราะเหตุการณ์บางอย่าง
หรือของชิ้นหนึ่งที่เขาใส่ติดตัวตลอดเวลา
รูปลักษณ์จึงสามารถเล่า Backstory ได้โดยไม่ต้องอธิบายตรง ๆ
ชื่อ
ชื่อสร้างความรู้สึกก่อนที่ตัวละครจะทำอะไรเสียอีก
ชื่อบางชื่อให้ความรู้สึกธรรมดา
บางชื่อเป็นมิตร
บางชื่อดูสูงศักดิ์
บางชื่อฟังดูลึกลับ
บางชื่อเพียงได้ยินก็รู้สึกว่าตัวละครนี้ “ไม่ธรรมดา”
อย่างชื่อ
Gaia Exodus
สำหรับเรามันตั้งใจให้มีความรู้สึกแปลก เท่ และมีน้ำหนักของโลกแฟนตาซีอยู่ในตัว
เพราะฉะนั้นชื่อไม่ใช่เพียงสิ่งเอาไว้เรียกตัวละคร
มันเป็นส่วนหนึ่งของ Character Design เหมือนกัน
Stereotypes
Stereotype เป็นเครื่องมือที่ใช้ได้ แต่ต้องระวัง
ถ้าเราเขียนว่า
“เด็กตัวใหญ่หน้าดุที่ชอบรังแกคนอื่น”
คนอ่านอาจสร้างภาพต่อเองได้ทันที เพราะเรากำลังใช้ภาพจำบางอย่างที่มีอยู่แล้ว
กับตัวประกอบที่ปรากฏเพียงชั่วครู่ มันอาจช่วยประหยัดพื้นที่ในการเล่าเรื่อง
แต่ถ้าเราใช้ stereotype แทนการสร้างบุคลิกทั้งหมด โดยเฉพาะกับตัวละครหลัก ตัวละครก็จะกลายเป็นแบน
ดังนั้นใช้ได้
แต่ต้องรู้ว่า
เมื่อไรควรใช้ และเมื่อไรควรทำลายมัน
บางครั้งตัวละครที่น่าสนใจเกิดขึ้นจากการที่เราตั้ง stereotype ขึ้นมาก่อน แล้วทำให้คนอ่านพบภายหลังว่า
คนคนนี้ไม่ได้เป็นอย่างที่ภาพภายนอกทำให้คิดเลย
Show, Don’t Tell
อันนี้เป็นหลักที่คนเขียนเรื่องน่าจะได้ยินบ่อยที่สุด
แทนที่จะบอกว่า
“ไกอาชอบดอกไม้หอม”
เราอาจเขียนว่า
ไกอาเดินเข้าไปในท้องทุ่ง กลิ่นดอกไม้ลอยมากับลม เธอหยุดเดิน สูดลมหายใจเข้าไปเต็มปอด ก่อนจะหันมองกุหลาบขาวที่บานอยู่เต็มทุ่ง
เราไม่ได้พูดตรง ๆ ว่า
“เธอชอบมัน”
แต่คนอ่านเข้าใจได้จากสิ่งที่เธอทำ
นี่คือความแตกต่างระหว่างการให้ข้อมูลกับการสร้างประสบการณ์ให้ผู้อ่าน
แต่ Show, Don’t Tell ก็ไม่ใช่กฎว่าห้าม “บอก” ทุกอย่าง
บางข้อมูลเราบอกตรง ๆ ได้เพื่อให้เรื่องเดินเร็ว
สิ่งสำคัญคือ
ฉากไหนที่เราต้องการให้คนอ่านรู้ข้อมูล และฉากไหนที่เราต้องการให้คนอ่านรู้สึก
ถ้าต้องการให้รู้สึก
การ “แสดง” มักทรงพลังกว่า
Workshop: เบิร์ดเกลียดเสียงเพลงดังและเกลียดการไปสาย
แทนที่จะเขียนว่า
“เบิร์ดเป็นคนเกลียดเสียงดังและเกลียดการไปสาย”
เราสามารถแสดงมันออกมาแบบนี้
เบิร์ดนัดลูกค้าไว้เก้าโมง แต่เขารีบอาบน้ำแต่งตัวตั้งแต่ตีห้าและออกจากบ้านตอนหกโมงเช้า
เพียงเท่านี้ เรายังไม่ได้บอกว่าเขากลัวสาย แต่พฤติกรรมเริ่มบอกแล้ว
พอขึ้นแท็กซี่ คนขับกลับเปิดเพลงลูกทุ่งเสียงดังจนลำโพงแทบแตก
เบิร์ดเสียบหูฟัง
แต่ไม่ได้ช่วยอะไร
สุดท้ายเขาทนไม่ไหว
“พี่ ปิดเพลงได้ปะ มันหนวกหูครับ”
คนขับหันกลับมา
“อะไรน้อง แค่นี้ทนไม่ได้ก็ลงไปเลย”
แล้วเขาก็ถูกปล่อยลงกลางซอยที่แทบไม่มีรถผ่าน
ในที่สุดเบิร์ดไปพบลูกค้าสาย และอารมณ์เสียไปทั้งวัน
ตรงนี้เราแทบไม่ต้องเขียนเลยว่า
“เขาเกลียดเสียงดัง”
หรือ
“เขาเป็นคนซีเรียสเรื่องเวลา”
คนอ่านเห็นมันเองแล้ว
Protagonist — ตัวเอก
ตัวเอกคือศูนย์กลางของเรื่อง
ไม่ได้หมายความว่าเขาต้องอยู่ทุกฉาก แต่เรื่องหลักต้องสัมพันธ์กับการเดินทาง เป้าหมาย และการเปลี่ยนแปลงของเขา
เรื่องที่มีหลาย POV หรือ Ensemble Cast สามารถมีตัวละครสำคัญหลายคนได้ แต่เราควรรู้ว่า
Story Spine หลักกำลังตามใคร หรือกำลังตามความขัดแย้งหลักอะไร
โดยทั่วไป การแนะนำตัวละครหลักตั้งแต่ช่วงต้นช่วยให้ผู้อ่านสร้างความสัมพันธ์กับเขาได้เร็ว
แต่ก็มีเรื่องบางประเภท เช่น Mystery หรือ Crime ที่อาจเริ่มจากเหตุการณ์ก่อนแล้วจึงนำ protagonist เข้ามา
นี่คือเทคนิค ไม่ใช่กฎเหล็ก
ทำให้ตัวเอก Active
ตัวเอกที่ดีไม่ควรมีหน้าที่เพียงรอให้เหตุการณ์เกิดขึ้นกับตัวเอง
เขาควร
เลือก
ลงมือ
ตัดสินใจ
ทำผิด
แก้ปัญหา
และสร้างผลกระทบต่อเรื่อง
เพราะเมื่อเขาเลือก
เรื่องก็เปลี่ยน
ต่อให้ตัวละครกำลังตกเป็นเหยื่อของสถานการณ์ เขาก็ยังสามารถ Active ผ่านวิธีตอบสนองต่อสถานการณ์นั้นได้
Active จึงไม่ได้แปลว่าต้องถือดาบวิ่งไปข้างหน้าตลอดเวลา
มันหมายถึงว่า
การตัดสินใจของเขามีผลกับเรื่อง
ให้ตัวเอกมีความขัดแย้งภายใน
Conflict ที่ดีที่สุดไม่ได้มาจากศัตรูด้านนอกอย่างเดียว
มันเกิดขึ้นในตัวละครด้วย
ถ้าไกอาไม่มั่นใจในตัวเอง
แต่เรื่องบังคับให้เธอต้องตัดสินใจเรื่องสำคัญโดยไม่มีใครบอกว่าควรทำอะไร
นั่นคือ Character Conflict
และถ้าเธอค่อย ๆ เปลี่ยนจากคนที่ตัดสินใจไม่ได้ ไปเป็นคนที่สามารถเลือกทางของตัวเอง
นั่นก็คือ Character Arc
ตรงนี้ Plot กับ Character จึงไม่ควรแยกออกจากกันมากเกินไป
เหตุการณ์ใน Plot ควรเป็นสิ่งที่ ทดสอบจุดอ่อนของตัวละคร
และการเปลี่ยนแปลงของตัวละครก็ควรทำให้เขารับมือกับ Plot แตกต่างจากตอนต้นเรื่อง
Character ที่ดีควรมีความขัดแย้งในตัวเองด้วย
คนจริง ๆ ไม่ได้มีคุณสมบัติเดียว
คนใจดีอาจอิจฉาได้
คนกล้าอาจกลัวบางอย่างมาก
คนที่ดูมั่นใจอาจเกลียดตัวเอง
คนที่รักครอบครัวมากอาจเป็นคนที่หนีออกจากบ้าน
ความขัดแย้งแบบนี้ทำให้ตัวละครไม่กลายเป็นคำคุณศัพท์หนึ่งคำเดินไปเดินมาในเรื่อง
ถ้าเราเขียนว่า
“ไกอาเป็นคนระวังตัวมาก แต่ลึก ๆ แล้วอยากออกไปเห็นโลกที่พ่อแม่ไม่เคยยอมให้เธอเห็น”
ทันทีที่สองอย่างนี้อยู่ในคนเดียวกัน เราก็มี Conflict เกิดขึ้นแล้ว
เธออยากไป
แต่เธอก็กลัว
และนั่นสร้างเรื่องได้
Character Sketch ไม่ใช่คุก
สิ่งที่เราเขียนไว้ตอนสร้างตัวละครควรมีความสม่ำเสมอ
แต่ไม่ได้หมายความว่าตัวละครห้ามเปลี่ยน
ตรงกันข้าม
ตัวละครควรเปลี่ยน
เพียงแต่การเปลี่ยนนั้นต้องมีเหตุผล
ถ้าคนขี้กลัวกลายเป็นคนกล้าในหนึ่งหน้าโดยไม่มีอะไรเกิดขึ้น คนอ่านไม่เชื่อ
แต่ถ้าเราพาเขาผ่านเหตุการณ์ที่ค่อย ๆ บังคับให้ต้องกล้า
คนอ่านจะรู้สึกว่า
“ใช่ คนคนนี้มาถึงตรงนี้ได้จริง ๆ”
Character Sheet จึงไม่ควรบอกเราว่า
“ตัวละครจะเป็นแบบนี้ตลอดไป”
แต่มันควรบอกว่า
“นี่คือจุดที่เขาเริ่มต้น”
จากนั้นเรื่องมีหน้าที่เปลี่ยนเขา
เอาตัวเราใส่ลงไปในตัวละคร
หนึ่งในวิธีทำให้ตัวละครสมจริงที่สุดคือ
ดึงบางส่วนจากตัวเราเอง
ไม่จำเป็นต้องสร้างตัวละครที่เป็นเราทั้งคน
เราอาจให้ตัวละครหนึ่งความกลัวของเรา
อีกคนได้ความใจร้อนของเรา
อีกคนได้วิธีรักของเรา
อีกคนได้ความรู้สึกบางอย่างที่เราไม่เคยพูดกับใคร
นอกจากตัวเอง เราก็ใช้สิ่งที่สังเกตจากคนรอบตัวได้
เพราะมนุษย์จริง ๆ ซับซ้อนกว่าตัวละครสำเร็จรูปมาก
แต่สิ่งสำคัญคือ อย่าเพียงเอาคนจริงมาเปลี่ยนชื่อแล้วใส่ลงไปทั้งคน
เราเอา เศษบางอย่างของคนหลายคน มาผสมกันได้
ตรงนั้นมักทำให้ตัวละครมีความเป็นมนุษย์มากกว่า
ทำยังไงให้คนอ่านเอาใจช่วยตัวเอก
ในเวิร์กชอปมีเครื่องมือหลายอย่าง เช่น
อันตราย — ทำให้ตัวละครตกอยู่ในสิ่งที่อาจสูญเสีย
การเสียสละ — ให้เขายอมเสียบางอย่างเพื่อสิ่งที่สำคัญกว่า
คุณงามความดี — ให้เห็นสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกว่าคนคนนี้มีบางอย่างน่าเคารพ
ความใจกว้าง — การให้หรือทำเพื่อคนอื่น
ความฉลาด — ความสามารถในการคิดและแก้ปัญหา
และแม้รูปลักษณ์ภายนอกจะถูกใช้เป็น shortcut ในสื่อจำนวนมาก แต่เราไม่จำเป็นต้องทำตาม
กฎทั้งหมดสามารถแหกได้
ตัวเอกของเราสามารถเป็น Antihero ได้เหมือน Light Yagami ใน Death Note
สิ่งสำคัญไม่ใช่ว่า
“เขาเป็นคนดีหรือไม่?”
แต่คือ
“เราสนใจเขามากพอที่จะอยากรู้ไหมว่าเขาจะทำอะไรต่อ?”
บางครั้งสิ่งที่ทำให้เราตามตัวละครต่อ ไม่ใช่ความน่ารัก
แต่เป็นความอยากรู้
“คนแบบนี้จะไปได้ไกลแค่ไหน?”
Antagonist — ฝ่ายตรงข้าม
คำว่า Antagonist ไม่ได้แปลว่า “ตัวร้าย” โดยอัตโนมัติ
หน้าที่ของ Antagonist คือ ต่อต้านเป้าหมายของ Protagonist
เพราะฉะนั้นฝ่ายตรงข้ามอาจเป็น
คนรัก
คู่แข่ง
สังคม
องค์กร
ธรรมชาติ
ระบบ
หรือแม้แต่ตัวเอกเอง
ก็ได้
ใน Romance บางเรื่อง คนที่ท้ายที่สุดกลายเป็นคนรัก อาจทำหน้าที่เป็น antagonist ในช่วงหนึ่ง เพราะทั้งสองคนต้องการสิ่งที่สวนทางกัน
ดังนั้นอย่าสร้างฝ่ายตรงข้ามให้ชั่วเพียงเพราะเขาเป็นฝ่ายตรงข้าม
ให้เขามีเหตุผลของตัวเอง
จุดอ่อนของ Protagonist กับ Antagonist ควรสะท้อนกัน
นี่เป็นเทคนิคที่เราชอบมาก
สมมติ protagonist ไม่มั่นใจในตัวเอง
เราสามารถสร้าง antagonist ที่ดูมั่นใจสุดขั้ว
แต่จริง ๆ แล้วความมั่นใจนั้นอาจกลายเป็นความหลงตัวเอง
หรือทั้งสองคนอาจมีบาดแผลเหมือนกัน
แต่เลือกตอบสนองกับมันคนละทาง
ตัวเอกเรียนรู้ที่จะเอาชนะจุดอ่อนของตัวเอง
ในขณะที่ฝ่ายตรงข้ามยังติดอยู่กับมัน
นี่ทำให้การเผชิญหน้าช่วงท้ายเรื่องไม่ใช่แค่
“ใครเก่งกว่า”
แต่กลายเป็น
“ใครสามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองได้”
และถ้าเราผูกสิ่งนี้เข้ากับ Theme ได้
ฝ่ายตรงข้ามจะยิ่งสำคัญขึ้นไปอีก
เพราะเขาจะไม่ได้มีไว้เพียงขวางทางตัวเอก
แต่กลายเป็น อีกคำตอบหนึ่งของคำถามเดียวกันที่เรื่องกำลังถาม
Antagonist ต้อง Active เหมือนกัน
ถ้าฝ่ายตรงข้ามมีไว้แค่นั่งอยู่บนโซฟาแล้วรอ Act 3 ให้ตัวเอกมาต่อย
เรื่องก็ไม่มีแรงกดดัน
ฝ่ายตรงข้ามต้องสร้างอุปสรรค
ต้องมีแผน
ต้องตัดสินใจ
ต้องทำให้สถานการณ์เลวร้ายลง
บางครั้งตัวเอกเป็นฝ่าย Active ช่วงหนึ่ง
ขณะที่ antagonist กำลัง Active อยู่เบื้องหลังอีกช่วงหนึ่ง
แล้วเมื่อทั้งสองเส้นชนกัน
เราจึงได้ Climax
Antagonist ไม่จำเป็นต้องเปิดเผยตั้งแต่แรก
บางเรื่องเรารู้ทันทีว่าใครคือฝ่ายตรงข้าม
บางเรื่องไม่รู้
Mystery และ Thriller ใช้วิธีซ่อนตัว antagonist ได้ดีมาก
เราเห็นเพียงผลของสิ่งที่เขาทำ
แต่ยังไม่รู้ว่าใครอยู่ข้างหลังมัน
อย่างไรก็ตาม อันนี้ก็ไม่ใช่กฎว่าฝ่ายตรงข้าม ต้อง โผล่ Act 2 หรือ ต้อง เปิดเผยตอนท้าย
มันเป็นหนึ่งในเครื่องมือด้านโครงสร้างที่เราเลือกใช้ตามประเภทของเรื่องได้
ทำให้ Antagonist น่าเกลียดได้ แต่ทำให้เขา “มีชีวิต” สำคัญกว่า
เวิร์กชอปเสนอเครื่องมือที่ใช้สร้างความไม่ชอบ เช่น การรังแกคนอื่น การหลงตัวเอง การโกหก หรือการใช้รูปลักษณ์สร้างความคาดหวังแล้วหักมุม
แต่สำหรับเรา ถ้าจะสร้าง antagonist ให้ดีขึ้นไปอีกขั้น
เราควรถามด้วยว่า
“ถ้าเรื่องนี้เล่าจากมุมของเขา เขาคิดว่าตัวเองกำลังทำอะไรอยู่?”
เพราะ antagonist ที่น่าสนใจมักไม่ได้ตื่นเช้ามาแล้วคิดว่า
“วันนี้เราจะเป็นคนเลว”
เขาอาจคิดว่าตัวเองกำลัง
รักษาระเบียบ
ปกป้องใครบางคน
แก้แค้น
ทำเพื่อประเทศ
รักษาความเชื่อ
สร้างโลกที่ดีกว่า
หรือเพียงพยายามเอาตัวรอด
และตรงนั้นเองที่ตัวละครจะเริ่มกลายเป็นมนุษย์
บางครั้งตัวร้ายที่ดีไม่ได้แตกต่างจากตัวเอกเพราะ อยากได้คนละอย่าง
แต่อาจแตกต่างกันเพราะ
ยอมทำคนละอย่างเพื่อให้ได้สิ่งที่ต้องการ
วิธีเช็กง่าย ๆ ว่าตัวละครเริ่ม “มีชีวิต” หรือยัง
หลังจากเขียน Character Sheet เสร็จ เราชอบถามเพิ่มว่า
ถ้าเอาตัวละครนี้ไปเจอเหตุการณ์ที่ไม่ได้เตรียมไว้ เขาจะทำอะไร?
ถ้ามีเงินเหลืออยู่ก้อนสุดท้าย เขาจะเก็บเองหรือให้คนอื่น?
ถ้าต้องเลือกระหว่างความปลอดภัยกับคนที่รัก เขาจะเลือกอะไร?
ถ้าถูกกล่าวหาในสิ่งที่ไม่ได้ทำ เขาจะสู้ หนี เงียบ หรือแก้แค้น?
ถ้าคำตอบของเราคือ
“ไม่รู้ ต้องดูว่าพล็อตอยากให้เขาทำอะไร”
ตัวละครอาจยังไม่ชัดพอ
แต่ถ้าเราอ่านสถานการณ์แล้วรู้ทันทีว่า
“ไกอาต้องลังเลแน่ ๆ เพราะนี่ไปชนกับความกลัวของเธอ”
ตรงนั้นแปลว่า Character Building เริ่มทำงานแล้ว
และสิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือ
วันหนึ่งเราอาจรู้ว่าเธอจะทำแบบหนึ่งแน่นอน
แต่พอผ่านเหตุการณ์ในเรื่องมาแล้ว
เธอกลับเลือกอีกแบบ
ถ้าคนอ่านเชื่อการเปลี่ยนแปลงนั้นได้
นั่นคือ Character Arc ที่สำเร็จ
สิ่งที่เราได้จาก Character Building ทั้งหมดนี้
สุดท้ายแล้ว Character Building ไม่ใช่การกรอกแบบฟอร์มว่า
ชื่ออะไร
อายุเท่าไร
ผมสีอะไร
สูงกี่เซนติเมตร
ข้อมูลพวกนี้มีประโยชน์
แต่สิ่งที่ทำให้ตัวละครมีชีวิตจริง ๆ คือ
เขาต้องการอะไร
อะไรขวางเขาอยู่
อะไรคือบาดแผลของเขา
เขากลัวอะไร
เขาเชื่ออะไรผิด ๆ เกี่ยวกับตัวเองหรือโลก
เขาจะเลือกอะไรเมื่อถูกบีบจนไม่มีทางง่ายเหลืออยู่
และสิ่งที่เกิดขึ้นจะเปลี่ยนเขาอย่างไร
เพราะตัวละครที่ดีไม่ใช่คนที่เรารู้รายละเอียดเยอะที่สุด
แต่เป็นตัวละครที่เมื่อโยนเขาเข้าไปในสถานการณ์หนึ่ง
เรารู้ทันทีว่าเขาจะตัดสินใจอย่างไร
และถ้าวันหนึ่งเขาตัดสินใจต่างจากเดิม
เราก็รู้ด้วยว่า
อะไรในเรื่องทำให้เขาเปลี่ยนไป
สำหรับเรา
ตรงนั้นแหละคือช่วงที่ Character ไม่ได้เป็นแค่สิ่งที่เราเขียนขึ้นมาแล้ว
แต่มันเริ่ม มีชีวิตของมันเอง
และเมื่อถึงจุดนั้น สิ่งที่น่าสนุกมากคือ บางครั้งเราจะไม่ได้รู้สึกว่า
“เรากำลังบังคับให้ตัวละครทำอะไร”
อีกต่อไป
แต่กลับรู้สึกว่า
“ถ้าเป็นคนคนนี้ เขาก็ต้องเลือกแบบนี้แหละ”
สำหรับเรา นั่นคือหนึ่งในสัญญาณที่ดีที่สุดว่า Character Building ของเราเริ่มสมบูรณ์แล้ว